پاییز، این فصل رنگارنگ و شاعرانه، همواره الهامبخش بزرگان ادبیات فارسی بوده است. از مولانا و حافظ گرفته تا اخوان ثالث، فروغ فرخزاد، احمد شاملو، سهراب سپهری و شمس لنگرودی، همگی به نوعی به این فصل دلتنگی، باران و برگریزان پرداختهاند.
در این مطلب، مجموعهای از اشعار پاییزی را در دستهبندیهای مختلف شامل شعرهای کوتاه، آثار شاعران نامدار، شعر نو، اشعار عاشقانه، شعرهای مناسب مدرسه و ترانههای پاییزی گردآوری کردهایم. این ساختار در مهر ۱۴۰۵ بازبینی شده تا یافتن شعر مورد نظر برای شما آسانتر باشد.
اشعار پاییزی از شاعران نامی ایران
اگر به دنبال عباراتی چون «شعر پاییز مولانا»، «شعر پاییز فروغ»، «شعر پاییز شاملو» یا «شعر پاییز سهراب» بودهاید، این بخش برای شما بسیار مفید خواهد بود. برای شاعران معاصر که به تازگی اضافه شدهاند، به جای نقل کامل آثار، تنها بخشهای کوتاهی از شعر و توضیحی درباره جایگاه پاییز در آن آورده شده است.
شعر پاییز از مولانا؛ «ای باغبان…»
این ابیات که آغاز غزل ۱۷۹۴ دیوان شمس هستند، از واضحترین نمونههای شعر کلاسیک فارسی با تصویری مستقیم از خزان به شمار میروند.
منبع: گنجور؛ غزل ۱۷۹۴ دیوان شمس
باغ بیبرگی؛ شعر پاییز اخوان ثالث
خزانی؛ مهدی اخوان ثالث
اندوهپرست؛ شعر پاییز فروغ فرخزاد
شعر پاییز شاملو؛ «فصل دیگر»
شاملو در «فصل دیگر»، پاییز را به عنوان یک تصویر درخشان و پر از رنگ به کار میبرد و آن را در مقابل سرمای درونی شعر قرار دیجیزا میدهد. این شعر در سال ۱۳۴۹ سروده شده است.
منبع: وبسایت رسمی احمد شاملو
شعر پاییز سهراب سپهری؛ «همسطر، همسپید»
در مجموعه «ما هیچ، ما نگاه» و در شعر «همسطر، همسپید»، پاییز نه تنها توصیفی از یک فصل، بلکه بخشی از فضای تصویری و فلسفی شعر است.
شعر پاییز هوشنگ ابتهاج (سایه)
این شعر با عنوان «پاییز» به طور گسترده در مجموعههای آنلاین اشعار سایه بازنشر شده است. برای جلوگیری از تفاوت نسخهها، تنها مطلع مشهور آن در اینجا آورده شده است.
دستهای تو بود؛ شعر پاییز شمس لنگرودی
غزل حافظ با اشاره به خزان
سینمای خزان؛ شهریار
اجاق سرد؛ نیما یوشیج
پاییز کوچک من؛ حسین منزوی
اشعار کوتاه پاییزی؛ تکبیت و قطعات مختصر
برای استفاده در کپشن، استوری، تکالیف مدرسه یا زمانی که به دنبال یک شعر کوتاه پاییزی هستید، این قطعات سریعتر و کاربردیتر خواهند بود.
کلبهای چوبی
پائیز بهاری است که عاشق شده است
درختها چه زود به گریه میافتند!
پاییز را سرد نبودن نکن
پاییز حدیث کوچ برگی سرخ است
منطقِ پاییز
پاییز شدم
چون برگی پژمرده
تنها چند برگ دیگر
پاییز من!
مثل یک باران پاییزی
پاییز که میشود
پاییز شد که خاطرهها دورهام کنند
اي باد چه در گوش طبیعت گفتی؟
آبرویِ پاییز
شعر نو درباره پاییز
در شعر معاصر، پاییز فراتر از یک فصل است؛ گاهی نمادی از تنهایی، گاهی نشانهای از تغییر و گاهی بهانهای برای بیان خاطرات، فقدان و گذر زمان. نمونههای زیر از اشعار نو و معاصر که در نسخه قبلی مقاله وجود داشتند، حفظ شدهاند.
دوستت دارم
در برابر همهی دستهایش که گشوده است
تو را در کوهستان به خاطر میآورم
پاییز آمد
بهار من
برگهایم ریخت بر روی زمین یعنی درخت
تب ِ پاییز
برگها از شاخه میافتند و تنها میشوند
پاییز است، پاییز است حالا
وقتی خزان میرسد
چیزی که ویرانمان میکند پاییز نیست
اشعار عاشقانه پاییزی
ترکیب پاییز و عشق یکی از مضامین پرکاربرد در شعر معاصر است؛ از باران و برگریزان گرفته تا انتظار و خاطره. اگر به دنبال شعر پاییزی عاشقانه هستید، این بخش برای شما مناسبتر است.
بگذار شکوفه دهد دست هایم
باز پاییز برای تو نبارم سخت است
این برگهای زرد به خاطر پاییز نیست که از شاخه میافتند
دو قدم مانده به پاییز، دلم میلرزد
اردیبهشتی هم که باشی اهل پاییزی
اگر پاییز نبود
باد پاییز وزید و دل ما عاشق شد
شعر درباره پاییز و مدرسه
برای دانشآموزان، اشعار کوتاه، ساده و قابل فهم مناسبترند. چهار نمونه زیر برای استفاده در فعالیتهای کلاسی، روزنامه دیواری یا الهامگرفتن برای تکالیف مدرسه نوشته شدهاند و به شاعر خاصی نسبت داده نشدهاند.
شعر کوتاه پاییز برای ابتدایی
شعر درباره پاییز و مدرسه
شعر کودکانه درباره برگهای پاییزی
شعر ساده برای انشای پاییز
ترانه و شعر پاییزی
پاییز در ترانههای فارسی نیز حضوری پررنگ دارد. در نسخه فعلی، ترانه «هر روز پاییزه» با شعر حسین صفا و صدای محسن چاووشی گنجانده شده بود؛ فایل صوتی همان نسخه حفظ شده و ویدیوی جدیدی اضافه نشده است.
ترانه «هر روز پاییزه»؛ حسین صفا با صدای محسن چاووشی
ترانه «هر روز پاییزه» یکی از شناختهشدهترین ترانههای پاییزی معاصر است. فایل صوتی موجود در نسخه قبلی مقاله حفظ شده است.
هم دیدنی بودی، هم خواستنی بودی هم چیدنی بودی، هم باغچه مون گل داشت زنجیر می خواستم، دستتاتو بخشیدی از من تا اون دستا، هر دره ای پل داشت پل بود اما ریخت، گل بود اما مرد عمر منم قدِّ عشقت تحمل داشت هر روز پاییزه هر هفته پاییزه هر ماه پاییزه هر سال پاییزه پنهونم از چشمات، ماه پس ابرم من کاسه صبرم، این کاسه لبریزه آروم نمی گیرم، از دست زنجیرم بی عشق می میرم، من روز دیدارم از دوستی پُر من، از دوست دلخور من آجر به آجر من، من پشت دیوارم لعنت به این دیدار، لعنت به این دیوار لعنت به این آوار، من زیر آوارم هر روز پاییزه، هر هفته پاییزه هر ماه پاییزه، هر سال پاییزه
پرسشهای متداول درباره شعر پاییز
معروفترین شعر مولانا درباره پاییز کدام است؟
غزل شماره ۱۷۹۴ دیوان شمس با مطلع «ای باغبان ای باغبان آمد خزان آمد خزان» از برجستهترین نمونههای شعر مولانا درباره خزان است.
شعر پاییزی فروغ فرخزاد چیست؟
«اندوهپرست» از دفتر «دیوار» با عبارت مشهور «کاش چون پاییز بودم» یکی از شناختهشدهترین اشعار پاییزی فروغ فرخزاد است.
احمد شاملو درباره پاییز چه شعری دارد؟
شعر «فصل دیگر» از احمد شاملو تصویری مستقیم از پاییز ارائه میدهد و در بخشی از آن به «توفان رنگ و رنگ» پاییز اشاره میکند.
شعر پاییز سهراب سپهری کدام است؟
در شعر «همسطر، همسپید» از مجموعه «ما هیچ، ما نگاه»، سهراب سپهری تصویری کوتاه و ماندگار از پاییز را به نمایش میگذارد.
آیا حافظ شعر مستقلی درباره پاییز دارد؟
غزل مشهور «ای نسیم سحر…» به طور کامل درباره پاییز نیست،
