در بحث فیلم و سریال، بهخصوص وقتی صحبت از بهترینها میشود، لیستها پایانی ندارند. تا زمانی که سلیقههای مختلف وجود دارند، همیشه جای فیلمی را خالی میبینیم یا از حضور فیلمی دیگر در فهرست تعجب میکنیم. اگر برای شناخت برترین فیلمهای دنیا، نظر منتقدان برایتان حائز اهمیت است، وبسایت متاکریتیک منبعی بینظیر خواهد بود. در ادامه، ۱۰۰ فیلم برتر جهان از دیدگاه متاکریتیک را معرفی میکنیم.
متاکریتیک با جمعآوری نقدهای منتقدان و امتیازاتی که به فیلمها میدهند، امتیاز نهایی هر اثر را مشخص میکند. هرچند این وبسایت امکان امتیازدهی به کاربران را نیز فراهم کرده، اما برای اغلب علاقهمندان به سینما، امتیاز منتقدان اهمیت بیشتری دارد. در فهرست کنونی ۱۰۰ فیلم برتر دنیا از نظر متاکریتیک، هم شاهکارهای معاصر و برنده اسکار (مانند «مهتاب» و «انگل») و هم آثار کلاسیکی چون «پدرخوانده» و «همشهری کین» به چشم میخورند. حتی تولیدات سال ۲۰۲۰ نیز در این لیست حضور دارند.
۱. همشهری کین (۱۹۴۲) (Citizen Kane)
این فیلم جنجالی برای سالیان متمادی انتخاب اول بسیاری از منتقدان و فعالان صنعت سینما بوده است.
۲. پدرخوانده (۱۹۷۲) (The Godfather)
«پدرخوانده» ساخته کاپولا نیز از آن دسته فیلمهایی است که در اکثر فهرستهای معرفی بهترینهای سینما دیده میشود.
۳. پنجره پشتی (۱۹۵۴) (Rear Window)
این فیلم نیز یکی دیگر از نقاط مشترک بسیاری از مراجع معرفی برترین فیلمهای جهان است.
۴. کازابلانکا (۱۹۴۳) (Casablanca)
«کازابلانکا» نیز پیشتر در فهرست بهترین فیلمهای جهان معرفی شده است. تا اینجا با ۴ فیلم اول از فهرست بهترین فیلمهای جهان از نظر متاکریتیک آشنا شدید. در ادامه ببینید چه فیلمهای دیگری به این فهرست اضافه میشوند.
۵. بچگی (۲۰۱۴) (Boyhood)
فیلم «بچگی» که فیلمبرداری آن ۱۲ سال به طول انجامیده، داستانی بدیع را از نگاه پسربچهای به نام «میسن» روایت میکند. میسن با بازی الار کالترین در طول ساخت فیلم بزرگ میشود و ما این تغییر را بهطور مستقیم روی پرده سینما مشاهده میکنیم. این فیلم که از بازی ستارگانی چون ایتان هاوک و پاتریشیا آرکت بهره میبرد، نمایشگر سختیها و فراز و نشیبهای دوران کودکی است. کمتر فیلمی را میتوان یافت که چنین عمیق به این موضوع پرداخته باشد. اشارات فیلم به گذشته نزدیک، حسی نوستالژیک به آن میبخشد. «بچگی» به شعری درباره بلوغ و فرزندپروری میماند.
۶. سه رنگ: قرمز (۱۹۹۴) (Three Colours: Red)
«قرمز» پایانی باشکوه بر سهگانه رنگهای کریشتوف کیشلوفسکی است. این فیلم داستان بخت و تقدیر را روایت میکند. در فیلم، داستان ولنتین (ایرنه ژاکوب) خوشقلب اما غمگین با داستان تلخ یک قاضی بازنشسته گره میخورد. در این میان، ماجرای زوج دیگری حول حسادت و خیانت در جریان است. «قرمز» نمایشی از پیوندهای مقدر با پایانی باشکوه، از کارگردانی پرآوازه در اوج کارش است.
۷. سرگیجه (۱۹۵۸) (Vertigo)
«سرگیجه» ساخته هیچکاک داستانی گیجکننده از رشتههای درهمتنیده عشق، قتل و آدمهایی با هویتهای اشتباه است. سردرگمی ما از جایی آغاز میشود که کارآگاه داستان با وجود ترس از ارتفاع، زنی اسرارآمیز را از سقوط از روی پل گلدنگیت نجات میدهد. هرچند فیلم در ابتدا نقدهای متفاوتی دریافت کرد، امروزه بهعنوان یکی از بهترین آثار هیچکاک و یکی از بهترین فیلمهای تاریخ سینما شناخته میشود.
۸. بدنام (۱۹۴۶) (Notorious)
فیلم دیگری از هیچکاک! از آلیشیا هابرمان (اینگرید برگمان) خواسته میشود تا از دستهای نازی در آمریکای جنوبی جاسوسی کند. در فیلم با این زن همراه میشویم تا ببینیم برای انجام این کار خطیر تا کجا پیش میرود.
۹. آواز در باران (۱۹۵۲) (Singin’ in the Rain)
این فیلم داستان تلاش یک شرکت سازنده فیلمهای صامت و بازیگران آن برای ورود به دنیای فیلمهای باکلام است. هرچند جین کلی، کارگردان فیلم، اسکار بهترین فیلم را برای «یک آمریکایی در پاریس» دریافت کرد، بسیاری این فیلم را بهترین اثر او میدانند. «آواز در باران» از نظر بسیاری بهترین فیلم موزیکال تاریخ سینماست.
۱۰. روشناییهای شهر (۱۹۳۱) (City Lights)
یک بیخانمان (چارلی چاپلین) دلباخته گلفروش نابینایی میشود و پیوسته در پی کمک به اوست. با اینکه فیلمهای باکلام در حال ظهور بودند، این فیلم نمایشی موفقیتآمیز در آمریکا و در جهان داشت. بسیاری از منتقدان معتقدند این فیلم بهترین اثر چاپلین است.
۱۱. مهتاب (۲۰۱۶) (Moonlight)
«مهتاب» داستانی لطیف دارد که قلبتان را به درد میآورد. این فیلم داستان مرد جوانی است که بهدنبال شناخت خودش است. در فیلم، خوشیها، دردها و زیبایی عاشقشدن را در ۳ برهه از زندگی شخصیت اصلی دنبال میکنیم. «مهتاب» برنده اسکار بهترین فیلم شد. ماهرشالا علی که اسکار بازیگر نقش مکمل را برای این فیلم گرفت، نخستین مسلمانی است که اسکار بازیگری دریافت کرده است.
۱۲. تعصب (۱۹۱۶) (Intolerance)
بهاعتقاد بسیاری، «تعصب» یکی از تأثیرگذارترین فیلمهای صامت تاریخ سینماست. در این فیلم، داستان زنی که بهدلیل تعصب و خشکاندیشی از همسر و فرزندش جدا افتاده است، با حکایتهایی مربوط به دورههای مختلف تاریخ پیوند خورده است. جالب است بدانید یکی از این حکایتها مربوط به دوران امپراتوری پارس و تسخیر بابل توسط کوروش است.
۱۳. پینوکیو (۱۹۴۰)
«پینوکیو» داستانی آشنا برای همه ماست؛ داستان عروسکی چوبی که همراه با جیرجیرکی که حکم وجدانش را دارد، تلاش میکند نشان دهد لیاقت انسانشدن را دارد. «پینوکیو» با خلق حرکاتی که بسیار به واقعیت نزدیک بود، به دستاوردی چشمگیر در زمینه تولید فیلمهای انیمیشن تبدیل شد.
۱۴. نشانی از شر (۱۹۵۸) (Touch of evil)
اورسن ولز در این فیلم نوآورانه علاوه بر کارگردانی، بازی هم کرده است. فیلم از فساد و کشمکشهای اخلاقی میگوید. هنک کویینلان (ولز) پلیس فاسدی است که میخواهد در یک پرونده جنایی پیچیده، جوانی مکزیکی را مقصر جلوه دهد. چارلتون هستون نقش بازرس مکزیکی شریفی را بازی میکند که پس از کنکاش در گذشته تاریک کویینلان، مقابل او میایستد. بازیهای درخشان بازیگران نقشهای مکمل، فیلمبرداری خارقالعاده و موسیقی باشکوه و وهمآلود فیلم آن را در دسته برترینها قرار داده است.
۱۵. گنجهای سییرامادره (۱۹۴۸) (The Treasure of the Sierra Madre)
این فیلم داستان دو آمریکایی است که در مکزیک به دنبال کارند. این دو نفر معدنکار پیری را قانع میکنند تا برای کشف و استخراج طلا در کوههای سییرامادره کمکشان کند. فیلم که اقتباسی است از رمان بی. تراون به همین نام، یکی از نخستین فیلمهای آمریکایی است که در خارج از آمریکا فیلمبرداری شده است.
۱۶. هزارتوی پن (۲۰۰۶) (Pan’s Labyrinth)
در سالهای پس از جنگ داخلی اسپانیا، اوفلیای جوان مجبور میشود با ناپدری جدیدش زندگی کند. این زندگی در کنار ناپدری که افسری مستبد است، اوفلیا را متوجه ظلمی تصورناپذیر میکند. او که سلاحی جز خیالپردازی ندارد، هزارتویی اسرارآمیز را کشف میکند. پس از ملاقات با یک فان (موجودی افسانهای که نیمی انسان و نیمی بز است) در هزارتو، در مسیری قرار میگیرد که میتواند به نجات خود و مادر بیمارش کمک کند؛ اما خیلی زود مرز میان واقعیت و خیال کمرنگ میشود. پیش از اینکه بتواند راه برگشت را در پیش بگیرد، اوفلیا خود را در میان جنگی سخت بین خیر و شر میبیند. احتمالاً موسیقی دلانگیز این فیلم برای بسیاری آشناست.
۱۷. بعضیها داغشو دوست دارن (۱۹۵۹) (Some Like It Hot)
دو مرد نوازنده پس از اینکه شاهد قتل یکی از کلهگندههای مافیا میشوند، باید فکری برای فرار از دست کسانی که در تعقیبشان هستند، بکنند. در این مسیر، این دو برای پیوستن به یک گروه موسیقی زنانه، خود را بهعنوان دو زن در گروه جا میزنند؛ اما خیلی نمیگذرد که گرفتاریها شروع میشود. فقط نامهای مرلین مونرو، تونی کرتیس، جک لمون در جایگاه بازیگر و بیلی وایلدر در مقام کارگردان کافی است تا طور دیگری به این فیلم نگاه کنید.
۱۸. شمال از شمال غربی (۱۹۵۹) (North by Northwest)
این فهرست طرفداران هیچکاک را حسابی سر ذوق میآورد! این فیلم هیچکاک داستان تودرتوی بازاریاب نگونبختی است که جاسوسان خارجی او را با یک مأمور دولت اشتباه میگیرند. او در فرار از دست آدمهایی که در تعقیب او هستند، کشور را درمینوردد تا بلکه راه نجاتی پیدا کند.
۱۹. سرزمین کولیها (۲۰۲۰) (Nomadland)
پس از ورشکستگی شرکتی محلی در نواحی روستایی نوادا، فرن (با بازی فرانسیس مکدورماند) زندگیاش را در ونش جمع میکند و به جاده میزند. فرن بهدنبال زندگی جدیدی خارج از اجتماعات رایج در قالب یک کولی امروزی است. این محصول سال ۲۰۲۰ برنده شیر طلای جشنواره ونیز و جایزه انتخاب مردمی جشنواره تورنتو است.
۲۰. راشومون (۱۹۵۱) (Rashomon)
کوروساوا در این فیلم واقعه خرید بک لینک فالو تجاوز به عروس ژاپنی و قتل همسر ساموراییاش را از نگاه یک دزد، خود عروس، روح سامورایی و یک هیزمشکن نشان میدهد. «راشومون» نخستین فیلم ژاپنی بود که در سطح جهانی موردتوجه چشمگیری قرار گرفت. فیلم برنده شیر طلایی جشنواره ونیز شد. خوب است بدانید امروزه پدیده تفاوت گزارش افرادی را که همگی شاهد رویدادی یکسان بودهاند با نام اثر راشومون میشناسند.
۲۱. همهچیز درباره ایو (۱۹۵۰) (All About Eve)
فیلم داستان ایو، زن جوانی است که با اظهار علاقه شدیدش به بازیگر معروف تئاتر، خود را وارد زندگی او و سپس دنیای پیرامون او میکند. فیلم نامزد ۱۴ جایزه اسکار شد و توانست برنده ۶ تای آن شود. «همهچیز درباره ایو» تنها فیلم تاریخ سینماست که ۴ نامزدی اسکار در بخش بهترین بازیگر زن دارد.
۲۲. رؤیاهای حلقه (۱۹۹۴) (Hoop Dreams)
این فیلم مستند داستان ۲ دانشآموز اهل شیکاگو را روایت میکند. این دو پسر سیاهپوست که رؤیای تبدیلشدن به ستارههای بسکتبال را در سر دارند، تلاش میکنند در تیم بسکتبال مدرسه پذیرفته شوند. فیلم با وجود زمان طولانی و سبک غیرتجاریاش، نقدهای مثبت فراوانی دریافت کرد.
۲۳. ژول و جیم (۱۹۶۲) (Jules and Jim)
فهرست متاکریتیک با این فیلم از فرانسوا تروفو، طرفداران سینمای فرانسه را هم دستخالی نمیگذارد. فیلم داستان دو مرد و یک زن بیپرواست در مثلثی عاشقانه. داستان فیلم در دوران پیش، حین و پس از جنگ جهانی اول در فرانسه و آلمان و اتریش میگذرد.
۲۴. این گروه خشن (۱۹۶۲) (The Wild Bunch)
گروهی از خلافکاران پابهسنگذاشته، در حالی که دنیای سنتی پیرامونشان در حال کمرنگشدن است، میخواهند آخرین خلاف بزرگشان را انجام دهند. این فیلم به باور بسیاری یکی از شاهکارهای سام پکینپا است. انجمن فیلم آمریکا «این گروه خشن» را یکی از ۱۰ فیلم برتر سبک وسترن میداند.
۲۵. پای چپ من (۱۹۹۰) (My Left Foot)
فیلم با بازی ماندگار دنیل دیلوییس، داستان کریستی براون را دنبال میکند. او که دچار فلج مغزی است، فقط میتواند پای چپش را حرکت دهد؛ اما کریستی بر این وضع غلبه میکند و به هنرمند، شاعر و نویسندهای موفق تبدیل میشود. دیلوییس و برندا فریکر (در نقش مادر کریستی) برنده اسکار بهترین بازیگر مرد و بهترین بازیگر زن مکمل شدند.
۲۶. مرد سوم (۱۹۴۹) (The Third Man)
نویسنده داستانهای عامهپسند، هالی مارتینز (با بازی جوزف کاتن) برای ملاقات با دوست دوران کودکیاش هری لایم (با بازی اورسن ولز) به وین تیرهوتار پس از جنگ سفر میکند؛ اما وقتی به مقصد میرسد، درگیر ماجرای مرگ اسرارآمیز هری میشود. فیلمنامه «مرد سوم» را گراهام گرین، نویسنده مشهور انگلیسی نوشته است.
۲۷. دکتر استرنجلاو (۱۹۶۴) (Dr. Strangelove)
سرانجام نوبت به فیلمی از کوبریک فقید رسید. در نتیجه زنجیرهای از رویدادهای نظامی و سیاسی، فرمانده روانپریش و خودسر نیروی هوایی آمریکا طرحی بازگشتناپذیر را برای بمباران هستهای شوروی آغاز میکند. رئیسجمهور آمریکا و مشاور او دکتر استرنجلاو با عقاید عجیبش درباره آینده بشر، در همکاری با شوروی بیمهابا تلاش میکنند تا از آغاز جنگ جهانی سوم جلوگیری کنند و دنیا را نجات دهند. بسیاری از منتقدان این فیلم را یکی از بهترین کمدیهای تاریخ سینما میدانند. پیتر سلرز، که در این فیلم هم نقش دکتر استرنجلاو و هم نقش رئیسجمهور را بازی میکند، برای بازی در این فیلم نامزد اسکار شد.
۲۸. بربادرفته (۱۹۴۰) (Gone with the Wind)
«بربادرفته» داستان زندگی دختری جنوبی در سالهای جنگ داخلی آمریکاست. این فیلم کلاسیک برنده ۸ اسکار از جمله اسکار بهترین فیلم سال شد. «بربادرفته» با درنظرگرفتن نرخ تورم، پرفروشترین فیلم تاریخ سینماست. هتی مکدنیل (در نقش مامی) با بازی در این فیلم به نخستین بازیگر آمریکایی ـ آفریقایی برنده اسکار تبدیل شد (البته او مجبور بود دور از دیگر عوامل و تماشاچیان سفیدپوست بنشیند!). اخیراً فیلم بهدلیل ارائه تصویر مثبت از بردهداری مورد نکوهش قرار گرفته است.
۲۹. ۴ ماه، ۳ هفته و ۲ روز (۲۰۰۸) (4Months, 3 Weeks and 2 Days)
در روزهای پایانی دوران کمونیسم در رومانی، ۲ دختر دانشجو در حال برنامهریزی برای شبی ویژه هستند. آنها قرار نیست خوشگذرانی کنند، بلکه بهدنبال راهی برای سقط جنین هستند. ۲ دختر در مسیری ناخواسته با رویدادهایی غیرمنتظره روبهرو میشوند. این فیلم توانست برنده نخل طلای کن شود. برخلاف انتظار، فیلم بیشتر حول رابطه ۲ دوست و وفاداری آنهاست. فیلم آشکارا روشن نمیکند چه نظری درباره سقط جنین دارد و تصمیمگیری را به عهده بیننده میگذارد.
۳۰. روانی (۱۹۶۰) (Psycho)
زنی (ماریون کرین) پس از دزدی از کارفرمایش فرار میکند و به مسافرخانهای دورافتاده میرود. صاحب مسافرخانه مرد جوانی (نورمن بیتس با بازی آنتونی پرکینز) است که ظاهراً زیر سلطه مادرش است. پس از مدتی وقتی ماریون ناپدید میشود، دوستپسرش همراه با خواهر او و یک کارآگاه خصوصی به مسافرخانه میآیند. در پایان داستان، پرده از رازی غیرمنتظره برداشته میشود. امروزه «روانی» را از بعد فضاسازی، فیلمبرداری، موسیقی و بازیگری یکی از بهترین فیلمهای تاریخ سینما میدانند. بسیاری معتقدند «روانی» با ارتقا سطح خشونت قابلقبول در فیلمها، بهنوعی پیشگام فیلمهای سبک اسلشر است.
این بود ۳۰ فیلم نخست فهرست بهترینهای متاکریتیک. در ادامه، باقی این فهرست را تا رتبه صدم میبینید.
۳۱. اتوبوسی بهنام هوس (۱۹۵۱) (A Streetcar named Desire)
۳۲. دیوارنویسی آمریکایی (۱۹۷۳) (American Graffiti)
۳۳. دامبو (۱۹۴۱) (Dumbo)
۳۴. روما (۲۰۱۸) (Roma)
۳۵. آشوب (۱۹۸۵) (Ran)
۳۶. فروشگاه کنار خیابان (۱۹۴۰) (The Shop Around the Corner)
۳۷. دوازده مرد خشمگین (۱۹۳۷) (12Angry Man)
۳۸. منچستر بای د سی (۲۰۱۶) (Manchester by the Sea)
۳۹. بچه رزماری (۱۹۶۸) (Rosemary’s Baby)
۴۰. شاهین مالت (۱۹۴۱) (The Maltese Falcon)
۴۱. دوازده سال بردگی (۲۰۱۴) (12Years Slave)
۴۲. راکس (۲۰۱۹) (Rocks)
۴۳. نشویل (۱۹۷۵) (Nashville)
۴۴. قاتل گوسفند (۲۰۰۷) (Killer of Sheep)
۴۵. موش سرآشپز (۲۰۰۷) (Ratatouille)
۴۶. انگل (۲۰۱۹) (Parasite)
۴۷. حالا نگاه نکن (۱۹۷۳) (Don’t Look Now)
۴۸. خوشههای خشم (۱۹۴۰) (The Grape of Wrath)
۴۹. بچههای بهشت (۱۹۴۵) (Children of Paradise)
۵۰. خیابانهای پایینشهر (۱۹۷۳) (Mean Streets)
۵۱. بانو ایو (۱۹۴۱) (The Lady Eve)
۵۲. جاذبه (۲۰۱۳) (Gravity)
۵۳. فانتازیا (۱۹۴۰) (Fantasia)
۵۴. شهر اشباح (۲۰۰۱) (Spirited Away)
۵۵. دیو و دلبر (۱۹۹۱) (Beauty and the Beast)
۵۶. داستان اسباببازی (۱۹۹۵) (Toy story)
۵۷. عروس فرانکنشتاین (۱۹۳۵) (Bride of Frankenstein)
۵۸. شبکه اجتماعی (۲۰۱۰) (The Social Network)
۵۹. بانوی زیبای من (۱۹۶۴) (My Fair Lady)
۶۰. پرتره دختر جوان در آتش (۲۰۱۹) (Portrait of a Lady on Fire)
۶۱. من کاکاسیای تو نیستم (۲۰۱۶) (I Am Not Your Negro)
۶۲. وودستاک (۱۹۷۰) (Woodstock)
۶۳. غرامت مضاعف (۱۹۴۴) (Double Indemnity)
۶۴. سفیدبرفی و هفت کوتوله (۱۹۳۸) (Snow Wight and the Seven Dwarfs)
۶۵. مهلکه (۲۰۰۹) (The Hurt Locker)
۶۶. آناتومی یک قتل (۱۹۵۹) (Anatomy of a Murder)
۶۷. ۳۰ دقیقه بامداد (۲۰۱۲) (Zero Dark Thirty)
۶۸. جدایی، ۲۰۱۱
۶۹. وال-ای (۲۰۰۸) (Wall-E)
۷۰. کرول (۲۰۱۵) (Carol)
۷۱. پیش از نیمهشب (۲۰۱۳) (Before Midnight)
۷۲. عشق (۲۰۱۲) (Amour)
۷۳. دانکرک (۲۰۱۷) (Dunkirk)
۷۴. مردی که لیبرتی والانس را کشت (۱۹۶۲) (The Man Who Shot Liberty Valance)
۷۵. جویندگان (۱۹۵۶) (The Searchers)
۷۶. ۴۵ سال (۲۰۱۵) (45Years)
۷۷. راننده تاکسی (۱۹۷۶) (Taxi Driver)
۷۸. داستان عامهپسند (۱۹۹۴) (Pulp Fiction)
۷۹. کاندیدای منچوری (۱۹۶۲) (The Manchurian Candidate)
۸۰. آقای ترنر (۲۰۱۴) (Mr. Turner)
۸۱. ایرلندی (۲۰۱۹) (The Irishman)
۸۲. روح (۲۰۲۰) (Soul)
۸۳. مدفن کرمهای شبتاب (۱۹۸۹) (Grave of the Fireflies)
۸۴. کودک وحشی (۱۹۷۰) (The Wild Child)
۸۵. حبس (۲۰۲۰) (Time)
۸۶. موهبت شگفتانگیز (۲۰۱۸) (Amazing Grace)
۸۷. سایه یک شک (۱۹۴۳) (Shadow of a Doubt)
۸۸. درون و بیرون (۲۰۱۵) (Inside Out)
۸۹. راههای فرعی (۲۰۰۴) (Sideways)
۹۰. فهرست شیندلر (۱۹۹۳) (Schindler’s List)
۹۱. آپارتمان (۱۹۵۰) (The Apartment)
۹۲. اینک آخرالزمان (۱۹۷۹) (Apocalypse Now)
۹۳. هفتتیرکش (۱۹۵۰) (The Gunfighter)
۹۴. ما اینجا بودیم (۲۰۱۱) (We Were Here)
۹۵. لیدی برد (۲۰۱۷) (Lady Bird)
۹۶. ناقوسهای نیمهشب (۱۹۶۷) (Chimes at Midnight)
۹۷. ارباب حلقهها: بازگشت پادشاه (۲۰۰۳) (Lord of the Rings: Return of the King)
۹۸. ولفواکرز (۲۰۲۰) (Wolfwalkers)
۹۹. کارلوس (۲۰۱۰) (Carlos)
۱۰۰. ببر خیزان، اژدهای پنهان (۲۰۰۰) (Crouching Tiger, Hidden Dragon)
و در آخر
خب، نظر شما چیست؟ چقدر با منتقدان موافقید؟ بهنظر شما این فیلمها بهحق در این جایگاه قرار گرفتهاند؟ فکر میکنید فیلمهای دیگری هم شایستگی قرارگرفتن در این فهرست را دارند؟